Bạn có biết: rất nhiều bệnh nhân đến khám khi thị lực đã giảm nặng mới phát hiện mình mắc Thoái hóa hoàng điểm tuổi già?
Thoái hóa điểm vàng (thoái hóa hoàng điểm) tuổi già là nguyên nhân phổ biến nhất gây mất thị lực trung tâm không thể phục hồi ở người lớn tuổi. Bệnh phổ biến như nhau ở nam và nữ. Đây là bệnh không đau, tiến triển âm thầm nhưng để lại hậu quả không hồi phục nếu phát hiện muộn.
1. Triệu chứng – Dễ bỏ sót ở giai đoạn sớm
– Giai đoạn sớm:
- Nhìn mờ nhẹ, khó nhận ra.
- Giảm tương phản (nhìn không rõ khi thiếu sáng).
– Giai đoạn tiến triển:
- Nhìn méo hình (metamorphopsia).
- Đường thẳng → cong (test Amsler dương tính).
- Xuất hiện ám điểm trung tâm (scotoma).
- Giảm thị lực nhanh (đặc biệt thể ướt).
⛔ Đặc điểm quan trọng: không đau → bệnh nhân chủ quan.
Thị lực bình thường và thị lực của người bị thoái hóa hoàng điểm. Nguồn: Internet
2. Phân loại lâm sàng – Quyết định tiên lượng
2.1. Thể khô (Non-neovascular AMD) – chiếm khoảng 85–90%
– Có các drusen và teo biểu mô sắc tố võng mạc.
– Tiến triển chậm.
– Có thể chuyển sang thể ướt.
2.2. Thể ướt hay thể tân mạch (Neovascular AMD)
– Tân mạch hắc mạc (CNV).
– Rò dịch, xuất huyết, bong biểu mô sắc tố.
– Giảm thị lực nhanh và nặng.
👉 Trong đó thoái hoá hoàng điểm tuổi già thể ướt là mục tiêu điều trị tích cực.
3. Chẩn đoán – Không chỉ dựa vào khám thông thường
Tại Bệnh viện Mắt Hà Nội, quy trình thăm khám bao gồm:
– Soi đáy mắt → phát hiện drusen, xuất huyết.
– Chụp cắt lớp võng mạc (Optical Coherence Tomography – OCT hoàng điểm): nhằm phát hiện:
- Dày võng mạc, dịch dưới võng mạc.
- Bong RPE.
– Chụp mạch huỳnh quang (Fundus Angiography): là phương pháp chụp có xâm lấn, tiêm thuốc cản quang nhằm xác định tân mạch, phân loại tân mạch hắc mạc.
– Chụp cắt lớp OCT-A (Optical Coherence Tomography Angiography): đây là phương pháp hiện đại, không xâm lấn, cũng để xác định tân mạch, phân loại tân mạch hắc mạc.
👉 Chụp OCT là tiêu chuẩn vàng theo dõi tiến triển và đáp ứng điều trị.
Hình ảnh thoái hoá hoàng điểm thể khô. Nguồn: Internet
Hình ảnh thoái hoá hoàng điểm thể ướt. Nguồn: Internet
4. Điều trị
4.1. Thể khô:
– Chưa có phương pháp nào điều trị đảo ngược quá trình diễn biến bệnh.
– Bổ sung các thực phẩm giàu vitamin C, E, kẽm, lutein, zeaxanthin.
– Theo dõi định kỳ.
4.2. Thể ướt:
– Tiêm nội nhãn kháng VEGF (ranibizumab, aflibercept…).
– Phác đồ: thông thường sẽ tiêm liều nạp (Loading dose) 3 mũi, sau đó chuyển sàng phác đồ PRN hoặc Treat & Extend theo chỉ định của bác sĩ.
– Mục tiêu:
- Giảm dịch võng mạc.
- Ổn định/ cải thiện thị lực.
📌 Thực tế: điều trị sớm → khả năng giữ thị lực cao hơn rõ rệt.
5. Yếu tố nguy cơ – Can thiệp được
– Tuổi >50 (yếu tố quan trọng nhất).
– Hút thuốc lá (tăng nguy cơ mắc bệnh 2–4 lần).
– Tăng huyết áp, tim mạch.
– Rối loạn lipid máu.
– Di truyền (CFH, ARMS2).
– Thiếu omega-3, lutein.
👉 Hút thuốc là yếu tố nguy cơ có thể thay đổi mạnh nhất.
6. Theo dõi
6.1. Bác sĩ:
– Khám lâm sàng kèm theo sử dụng các phương pháp chẩn đoán hình ảnh.
– Đánh giá dịch, độ dày võng mạc, tình trạng hoạt động của CNV.
6.2. Bệnh nhân:
– Test Amsler tại nhà.
– Nếu thấy méo hình → khám ngay.
Hình ảnh Test Amler của người bình thường và người bị AMD (test Amler dương tính). Nguồn Internet.
📌 THÔNG ĐIỆP QUAN TRỌNG
– AMD không gây mù hoàn toàn nhưng gây mất chức năng thị giác trung tâm nghiêm trọng.
– Không điều trị kịp thời → mất khả năng đọc, sinh hoạt độc lập.
– Điều trị hiện nay giúp giữ và cải thiện thị lực nếu như phát hiện sớm, điều trị kịp thời.
Khoa Đáy mắt giác mạc – Bệnh viện Mắt Hà Nội
