Bỏng hóa chất mắt là một trong những chấn thương nhãn khoa nghiêm trọng nhất, có nguy cơ gây hoại tử giác mạc, sẹo dính, thậm chí mù lòa vĩnh viễn nếu không được xử trí kịp thời.
1. Phân loại bỏng hóa chất:
- Bỏng axit: Hóa chất axit thường gây đông vón protein, tạo lớp bảo vệ tự nhiên giúp hạn chế sự thâm nhập sâu vào nhãn cầu.
- Bỏng kiềm (Bazơ/Vôi, chất tẩy rửa, xi măng…): Nguy hiểm hơn vì hóa chất kiềm có khả năng thẩm thấu sâu vào nhãn cầu, gây tổn thương nghiêm trọng hơn.
2. Các bước xử trí cấp cứu tại chỗ (RẤT QUAN TRỌNG):
- Rửa mắt ngay lập tức (Đây là bước quan trọng nhất, quyết định tiên lượng):
+ Rửa mắt liên tục dưới vòi nước sạch hoặc dùng bình nước muối sinh lý (NaCl 0,9%) xối mạnh vào mắt trong ít nhất 15–30 phút.
+ Lộn mi trên và mi dưới để rửa sạch hóa chất còn đọng trong túi kết mạc và chân mi.
- Loại bỏ dị vật:
+ Nếu có bụi vôi, mảnh hóa chất bám vào mắt, cần gắp bỏ hết trước hoặc trong quá trình rửa (nên thực hiện bởi nhân viên y tế nếu có thể).
- Không được:
+ Băng kín mắt khi chưa rửa sạch hóa chất hoặc tự ý nhỏ bất kỳ loại thuốc nào trước khi rửa mắt.
3. Sau khi rửa cấp cứu:
- Đậy nhẹ mắt bằng gạc vô trùng (không băng chặt).
- Chuyển ngay người bệnh đến cơ sở nhãn khoa gần nhất hoặc bệnh viện có chuyên khoa Mắt để tiếp tục xử trí.
4. Tại cơ sở y tế chuyên khoa sẽ thực hiện:
- Đo pH kết mạc và túi cùng đồ (pH bình thường: 7,0 – 7,2) .
- Truyền rửa mắt dẫn lưu liên tục bằng dung dịch Lactated Ringer hoặc NaCl 0,9% cho đến khi độ pH của mắt trở lại bình thường.
- Sử dụng thuốc kháng sinh dự phòng nhiễm khuẩn, thuốc giảm đau, giãn đồng tử, kiểm soát áp lực nội nhãn.
- Đánh giá mức độ tổn thương và lập kế hoạch điều trị chuyên sâu (có thể cần ghép màng ối, ghép giác mạc trong trường hợp nặng).
Kết luận: Cấp cứu bỏng hóa chất mắt đòi hỏi sự can thiệp nhanh chóng và chính xác. Việc xử trí kịp thời ngay khi gặp phải tình huống này có thể giúp bảo vệ thị lực và ngăn ngừa các biến chứng nghiêm trọng. Nếu bạn hoặc người thân gặp phải tình trạng này, hãy rửa mắt ngay lập tức và chuyển đến cơ sở y tế chuyên khoa càng sớm càng tốt.
Khoa Khám bệnh CS 2D Nguyễn Viết Xuân
