Cận thị từ lâu đã trở thành rào cản lớn đối với nhiều người trẻ trong học tập, lao động và sinh hoạt hằng ngày. Đối với những người có độ cận cao, việc luôn phải phụ thuộc vào cặp kính dày cộm không chỉ gây bất tiện mà còn hạn chế cơ hội tham gia các ngành nghề đặc thù như công an, quân đội hay thể thao chuyên nghiệp. Dù phẫu thuật xóa cận là mong muốn của nhiều người, chi phí điều trị từ trước tới nay vẫn là một gánh nặng tài chính đáng kể.
Bước ngoặt lớn đã mở ra khi Hội đồng nhân dân thành phố Hà Nội chính thức ban hành Nghị quyết số 14/2026/NQ-HĐND, lần đầu tiên đưa chi phí phẫu thuật tật khúc xạ vào chính sách hỗ trợ an sinh xã hội của Thủ đô. Bài viết dưới đây sẽ giải thích rõ bản chất phẫu thuật LASIK và cung cấp đầy đủ thông tin về điều kiện, quyền lợi cũng như phương pháp mổ áp dụng trong chính sách hỗ trợ này.
I. Phẫu thuật LASIK là gì? Cơ chế điều trị tật khúc xạ
Bản chất của phẫu thuật LASIK
Nói một cách đơn giản, mắt của chúng ta giống như một chiếc máy ảnh, trong đó giác mạc (lòng đen) đóng vai trò như thấu kính hội tụ ánh sáng lên võng mạc để tạo thành hình ảnh sắc nét. Ở người bị cận thị, giác mạc cong quá mức hoặc trục mắt quá dài khiến hình ảnh bị rơi ra phía trước võng mạc, làm tầm nhìn xa bị mờ.
LASIK (viết tắt của Laser-Assisted in Situ Keratomileusis) là phương pháp phẫu thuật sử dụng tia laser để bào mỏng và định hình lại độ cong của giác mạc. Khi giác mạc được làm phẳng ở mức độ thích hợp, các tia sáng đi vào mắt sẽ hội tụ chính xác trên võng mạc, giúp người bệnh nhìn rõ ràng mà không cần phụ thuộc vào kính gọng.
Quy trình phẫu thuật diễn ra như thế nào?
Toàn bộ quá trình mổ LASIK diễn ra rất nhanh chóng, chỉ mất khoảng 10 – 15 phút cho cả hai mắt với 3 bước cơ bản:
1. Tạo vạt giác mạc: Bác sĩ sử dụng dụng cụ chuyên dụng (dao vi phẫu cơ học) để tách một lớp vạt rất mỏng trên bề mặt giác mạc, giữ lại một phần bản lề nhỏ.
2. Chiếu tia laser điều trị: Vạt giác mạc được lật sang một bên, sau đó hệ thống chiếu tia Laser Excimer tác động trực tiếp vào lớp nhu mô bên dưới để triệt tiêu độ cận trong vài chục giây.
3. Đặt lại vạt giác mạc: Bác sĩ trải phẳng vạt giác mạc về vị trí ban đầu. Lớp vạt này có khả năng tự dính và lành lại tự nhiên mà hoàn toàn không cần phải khâu.
Ưu điểm và hạn chế của phương pháp này như thế nào?
- Ưu điểm: Quá trình phẫu thuật không gây đau nhờ thuốc nhỏ tê bề mặt, người bệnh có thể xuất viện ngay trong ngày và phục hồi thị lực tương đối nhanh sau 24 đến 48 giờ.
- Hạn chế: Vì có bước tạo vạt, mắt sau mổ cần được bảo vệ cẩn thận để tránh chấn thương làm xô lệch vạt giác mạc. Ngoài ra, phương pháp này đòi hỏi người bệnh phải có độ dày giác mạc và sức khỏe mắt đạt chuẩn an toàn cũng như loại trừ các bệnh lý toàn thân không phù hợp.
II. Phân biệt các phương pháp mổ mắt bằng Laser phổ biến
Hiện nay, phẫu thuật khúc xạ bằng laser được chia thành các nhóm công nghệ chính:
- Phương pháp phẫu thuật bề mặt (Laser Excimer / PRK / SmartSurfACE): Bác sĩ không tạo vạt giác mạc mà chiếu trực tiếp tia laser lên lớp bề mặt. Phương pháp này bảo tồn tối đa độ bền cơ học của giác mạc, rất an toàn đối với những người hay vận động mạnh hoặc có giác mạc mỏng.
- Phẫu thuật tạo vạt (LASIK và FemtoLASIK): LASIK tạo vạt bằng dao cơ học, còn FemtoLASIK tạo vạt bằng tia Laser Femtosecond giúp đường cắt mịn màng và độ chính xác tính bằng micromet.
- Phẫu thuật không tạo vạt thế hệ mới (ReLEx SMILE, SMILE Pro, CLEAR, SILK,..): Tia laser cắt một lõi mô nhỏ bên trong giác mạc và bác sĩ rút lõi mô này qua một đường rạch siêu nhỏ chỉ 2mm. Phương pháp này ít gây khô mắt nhưng có chi phí thực hiện khá cao.
An toàn vượt trội, chính xác từng micron: Phẫu thuật LASIK tại Bệnh viện Mắt Hà Nội là sự kết hợp dao vi phẫu Moria One Use-Plus và Laser MEL 90:
Nhiều người khi nghe đến từ “dao vi phẫu” thường có tâm lý e ngại hơn so với tia laser hoàn toàn. Tuy nhiên, trong phẫu thuật khúc xạ hiện đại, sự kết hợp giữa hệ thống tạo vạt thế hệ mới Moria One Use-Plus và máy phát tia ZEISS MEL 90 Laser 500 Hz (Đức) đã nâng độ an toàn và tính chuẩn xác của phương pháp Laser Excimer lên một chuẩn mực mới:
- Tạo vạt siêu mịn, độ an toàn cao với Moria One Use-Plus:
Khác với các thế hệ dao kim loại dùng nhiều lần trước đây, công nghệ One Use-Plus sử dụng lưỡi dao vi phẫu tự động dùng một lần cho mỗi người bệnh. Thiết kế với độ chính xác cơ học cực cao giúp tạo bề mặt cắt mịn màng, độ dày vạt đồng đều và bản lề vạt vững chắc. Việc sử dụng lưỡi dao đơn lẻ loại trừ hoàn toàn nguy cơ lây nhiễm chéo, hạn chế tối đa cảm giác cộm xốn và giúp vết mổ liền nhanh chóng chỉ sau vài giờ. - Bắn laser siêu tốc với tần số 500 Hz của ZEISS MEL 90:
Sau khi vạt giác mạc được mở ra, hệ thống Laser Excimer thế hệ mới MEL90 từ hãng Carl Zeiss danh tiếng sẽ đảm nhận việc khử độ cận. Nhờ tần số phát xung lên tới 500 Hz, máy chỉ mất khoảng 1,3 giây để triệt tiêu 1 độ cận – thuộc hàng nhanh nhất thế giới hiện nay. Thời gian chiếu laser diễn ra trong chớp mắt giúp mắt không bị khô trong lúc phẫu thuật, giảm thiểu căng thẳng cho người bệnh và rút ngắn quá trình hồi phục thị lực. - Tối ưu hóa mô giác mạc và định vị chuyển động chuẩn xác:
Thuật toán thông minh trên MEL 90 phân bổ năng lượng chùm laser đồng đều, giúp mài phẳng giác mạc nhưng vẫn tiết kiệm tối đa độ dày mô giác mạc còn lại. Đồng thời, hệ thống camera theo dõi chuyển động mắt (Eye-tracker) đa chiều siêu nhạy nhận diện từng cử động li ti của đồng tử trong tích tắc; nếu mắt khẽ đảo, tia laser sẽ tự động điều chỉnh hướng hoặc tạm dừng ngay lập tức, đảm bảo từng xung laser rơi chính xác vào vị trí mục tiêu.
Nhờ sự hỗ trợ từ bộ đôi công nghệ hiện đại này, phẫu thuật Laser Excimer không chỉ duy trì được bề dày uy tín nhiều năm mà còn mang đến trải nghiệm phẫu thuật nhẹ nhàng, nhanh chóng và đạt độ an toàn cao hơn cho người bệnh.
III. Chính sách an sinh theo Nghị quyết 14/2026/NQ-HĐND áp dụng phương pháp nào?
Nhiều người dân băn khoăn liệu chính sách an sinh của thành phố có hỗ trợ các phương pháp đắt đỏ như Femto LASIK hay SMILE Pro hay không?
Theo quy định tại Nghị quyết số 14/2026/NQ-HĐND, phương pháp phẫu thuật được áp dụng trong gói hỗ trợ an sinh xã hội là Phẫu thuật tật khúc xạ bằng Laser Excimer tại các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh công lập của Thủ đô (trong đó Bệnh viện Mắt Hà Nội là đơn vị tiên phong triển khai).
Thành phố lựa chọn phương pháp Laser Excimer dựa trên các cơ sở thực tiễn vững chắc:
- Hiệu quả và độ an toàn đã được chứng minh qua hàng chục năm: Đây là kỹ thuật kinh điển của ngành nhãn khoa với bề dày theo dõi lâm sàng lâu dài. Nhiều bệnh nhân mổ từ 10 – 20 năm trước đến nay vẫn duy trì thị lực ổn định.
- Các phương pháp hiện đại như FemtoLASIK, SMILE Pro hay Phakic có chi phí thiết bị và vật tư tiêu hao rất lớn, chưa nằm trong danh mục kỹ thuật và định mức giá được phê duyệt để chi trả hỗ trợ. Do đó, tất cả các phương pháp phẫu thuật khúc xạ khác tính đến thời điểm hiện tại, không được hỗ trợ theo chương trình chính sách an sinh.
- Bên cạnh đó, việc sử dụng Laser Excimer giúp bảo đảm hài hòa giữa hiệu quả điều trị y khoa và khả năng chi trả của ngân sách, từ đó giúp nhiều người dân có cơ hội tiếp cận chính sách hơn.
IV. Đối tượng và điều kiện thụ hưởng chính sách hỗ trợ mổ cận.
Để được hỗ trợ chi phí phẫu thuật khúc xạ bằng Laser Excimer tại các bệnh viện công lập của Hà Nội, người dân cần đáp ứng đầy đủ các tiêu chí sau:
Về độ tuổi và nhân thân:
- Công dân từ đủ 18 đến 35 tuổi.
- Có hộ khẩu thường trú hoặc đăng ký tạm trú từ 12 tháng trở lên tại thành phố Hà Nội.
Về tình trạng mắt:
- Mắc tật cận thị từ 3 đi-ốp (Diop) trở lên.
- Độ cận ổn định (không tăng quá 0.75 Diop trong vòng 1 năm gần nhất).
- Giác mạc có hình thái và độ dày đạt chuẩn an toàn, không mắc các bệnh lý viêm nhiễm cấp tính, đục thủy tinh thể, tăng nhãn áp (glaucoma) hoặc bệnh lý đáy mắt nặng.
V. Hướng dẫn quy trình đăng ký và những lưu ý quan trọng
Chuẩn bị giấy tờ hành chính
Người dân cần mang theo:
- Căn cước công dân gắn chip.
- Ứng dụng VNeID (đã kích hoạt định danh mức 2) hoặc giấy xác nhận thông tin cư trú thể hiện thời gian thường trú/tạm trú tại Hà Nội từ 12 tháng trở lên.
Quy trình thăm khám chuyên sâu trước mổ tại Bệnh viện Mắt Hà Nội:
Trước khi phẫu thuật, người bệnh sẽ được thực hiện các bước kiểm tra toàn diện bao gồm:
- Đo khúc xạ tự động – Đo khúc xạ chủ quan – Soi bóng đồng tử – Khúc xạ liệt điều tiết.
- Đo nhãn áp (áp lực bên trong mắt).
- Đánh giá chuyên sâu giác mạc bằng bản đồ giác mạc.
- Kiểm tra tình trạng khô mắt và bề mặt nhãn cầu.
- Khám đáy mắt và đánh giá dây thần kinh thị giác.
- Tư vấn và giải thích rõ phương pháp điều trị, chi phí và thời gian hồi phục sau phẫu thuật.
Một số lưu ý của bác sĩ để chăm sóc mắt trước và sau mổ:
- Trước ngày khám sàng lọc: Người thường xuyên dùng kính áp tròng mềm cần ngưng đeo ít nhất 1 tháng (với kính áp tròng cứng là 3 tháng) để giác mạc trở lại hình dạng tự nhiên.
- Sau phẫu thuật: Người bệnh cần đeo kính bảo hộ khi ngủ và ra ngoài bụi, nhỏ thuốc kháng sinh, kháng viêm đúng giờ theo đơn bác sĩ, hạn chế dùng điện thoại/máy tính liên tục và tuân thủ các mốc tái khám 1 ngày, 1 tuần, 1 tháng, 3 tháng sau mổ.
Thông tin về chương trình đã được Đài Truyền hình Việt Nam (VTV) chính thức đưa tin và ghi nhận phản hồi tích cực. Rất nhiều người bệnh đủ điều kiện đã được tiếp cận phẫu thuật và hồi phục thị lực tốt, ổn định ngay sau can thiệp. Cùng theo dõi phóng sự chi tiết của VTV24 tại đây:
https://youtu.be/kLfauOkDvXE?si=tQ6Pfj_IX0dKDLt-
Nghị quyết số 14/2026/NQ-HĐND của thành phố Hà Nội là chính sách nhân văn, tạo điều kiện thuận lợi để các bạn trẻ cải thiện thị lực và nâng cao chất lượng cuộc sống. Nếu bạn nằm trong độ tuổi từ 18 đến 35 và có độ cận từ 3 Diop trở lên, hãy chủ động đến Bệnh viện Mắt Hà Nội để được khám sàng lọc và tư vấn điều trị an toàn, kịp thời.
Kỹ thuật y Khúc xạ nhãn khoa – Lại Văn Hiếu
Khoa Khám bệnh – Bệnh viện Mắt Hà Nội
